 |
Pensaern茂aeth yng Nghymru
Gwahoddwyd ceisiadau oddi wrth benseiri neu grwp o benseiri i ddangos adeiladau gyda dyddiad eu cwblhau ymarferol rhwng 1999 a 2002 yn gynwysedig.
Detholwyr: James Carter, David Thomas
Ystyriwyd ceisiadau llwyddiannus yr Arddangosfa ar gyfer y gwobrau canlynol:
Y Fedal Aur mewn Pensaern茂aeth
Gwobr Goffa Alwyn Lloyd
Rhoddir replica arian-ac-aur gan Gymdeithas Frenhinol Penseiri yng Nghymru er cof am y diweddar Ddr T Alwyn Lloyd. Pwrpas y wobr yw tynnu sylw at bwysigrwydd pensaern茂aeth yn niwylliant y genedl ac anrhydeddu penseiri sy'n cyrraedd y safon uchaf mewn dylunio. Rhoddir y wobr i'r pensaer neu benseiri sy'n gyfrifol am adeilad neu grwp o adeiladau a gwblhawyd yng Nghymru rhwng 1999 a 2002, a gymeradwywyd i'r Eisteddfod fel y rhai gorau.
Pembroke Design Cyf. Doc Penfro
Ysgol Bro Dewi, Tyddewi
Plac Teilyngdod
Bwriad y gystadleuaeth hon yw hybu ceisiadau a rhoi llwyfan i brosiectau llai ond o safon ac ansawdd uchel. Gwahoddwyd penseiri i gyflwyno un ai prosiectau newydd neu brosiectau adnewyddu a oedd yn bodloni'r pwyntiau canlynol:
a. adeiladwyd yng Nghymru
b. cyfrif terfynol hyd at 拢500,000
c. cwblhawyd rhwng 1999 a 2002
ch. yn harddu'r amgylchedd
Maredudd ab Iestyn, Caernarfon
Ty Newydd, Caernarfon
Austin-Smith:Lord, Caerdydd
Cam II, Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, Llanarthne
Holder Mathias Alcock, Caerdydd
Waterguard Bar, Bae Caerdydd
Patrick Thomas, Trefynwy
The Forge, Trefynwy
Penseiri Nicholas Hare, Llundain
Basn Hirgrwn, Bae Caerdydd
Mae detholwyr yn y gorffennol wedi dweud wrthym bod beirniadu鈥檙 ceisiadau ar gyfer y gwobrau hyn yn brofiad digalon ac yn ysbrydoliaeth ar yr un pryd. Ac felly yr oedd hi.
Mae鈥檔 debyg y byddai鈥檔 well i ni gael y digalondid o鈥檙 ffordd yn gyntaf, fel y gallwn symud ymlaen at bleserau鈥檙 cynlluniau buddugol a ddewiswyd. Mae un neu ddau o鈥檙 cynlluniau a gyflwynwyd o ansawdd mor anhygoel o gyffredin fel ei fod yn mynd 芒鈥檆h gwynt. Mae鈥檔 gwneud i rywun feddwl a ydyw eu penseiri yn darllen y cylchgronau proffesiynol ac yn ymwybodol o鈥檙 hyn sydd yn cael bri ymhlith ein cymheiriaid a gan feirniaid pensaern茂ol eraill.
Cafodd rhai o鈥檙 ceisiadau eu cyflwyno yn y ffordd fwyaf truenus. Roeddynt yn cynnwys llun neu ddau o鈥檙 adeilad, wedi eu prosesu gan y fferyllfa leol, neu lun bychan iawn wedi鈥檌 anfon ar e-bost. Derbyniwyd sawl llun o un adeilad arbennig, wedi eu tynnu o domen sbwriel, gryn bellter i ffwrdd. Ym mhob llun mae鈥檙 blaendir, sydd hyd at hanner y llun, yn llawn o hen fatresi, carpedi a cheir wedi eu rhacso. Ai rhyw fath o sylw eironig oedd hyn ar y ffordd yr ydym yn trin yr hen a鈥檙 musgrell tybed? Cartref nyrsio yw鈥檙 adeilad. Gydag ychydig o ymdrech gellid bod wedi dod dros y broblem yma ond cafwyd yr argraff nad oedd hynny yma nac acw i鈥檙 ymgeisydd.
Ni all y detholwyr ymweld 芒 phob adeilad a roddwyd gerbron. Felly mae鈥檔 rhaid i鈥檙 cynnig fod yn un digon da i鈥檞 darbwyllo i deithio, efallai hyd a lled Cymru, er mwyn gweld yr adeilad a chael y profiad ohono yn ei gynefin. Rhoddwyd un ty gerbron, a oedd efallai鈥檔 haeddu ystyriaeth bellach, ond roedd y lluniau mor brin ac mor fychan fel y bu鈥檔 rhai i ni ei roi heibio yn y cyfarfod dewis cyntaf. A oeddem ni鈥檔 iawn i wneud hyn, yntau a gollwyd gem o鈥檙 gystadleuaeth? Os nad oes gan y penseiri ddigon o feddwl o鈥檜 hadeiladau i drafferthu i鈥檞 cyflwyno yn y ffordd orau posib, go brin y gellid disgwyl i鈥檙 detholwyr gymryd atynt ryw lawer.
Dim ond deunaw cynllun oedd yn y gystadleuaeth eleni, dau yn llai na鈥檙 llynedd, naw yn llai na鈥檙 flwyddyn gynt. Cafwyd y cymysgedd arferol o dai preifat ac estyniadau (pump), cartrefi nyrsio a chynlluniau lloches (dau), tafarndai a bwytai (pedwar), swyddfeydd a ffatr茂oedd (dau), adeiladau addysgol (dau), adloniant (un), gwaith adfer (un), a safle cyhoeddus, trefol nad yw鈥檔 bosib ei osod yn hwylus mewn unrhyw ddosbarth.
Ac felly at yr ochr fwy pleserus.
Yn gyntaf, gair o glod i Wyn Jones am adfer to Eglwys Sant Ismael, Camros, yn dilyn difrod gan d芒n. Roedd yn waith trwsio ac adfer gofalus a manwl, ac yn haeddu cymeradwyaeth, ond nid yw鈥檔 waith pensaern茂ol gwreiddiol ac felly ni ddewiswyd y gwaith i gael ei arddangos. Mae delio gyda chynigion o鈥檙 math yma yn benbleth bob blwyddyn, a dylid dod o hyd i ryw ffordd o gydnabod a dathlu鈥檙 gallu a鈥檙 medrusrwydd sydd ynglyn 芒鈥檙 math yma o waith.
Mae The Forge, Trefynwy gan Patrick Thomas, yn stiwdio newydd ac yn estyniad i dy a oedd eisoes yn bodoli, ac mae鈥檙 gwaith wedi ei wneud gyda chryn gydymdeimlad. Mae鈥檙 hyfrydwch yn y manylion ac mae鈥檔 wers rymus ar sut i beidio 芒 gwastraffu鈥檙 cyfle i wneud y gorau o鈥檙 cyfle lleiaf.
Mae Ty Newydd, Caernarfon gan Maredudd ab Iestyn, yn dy newydd llawn hyder, ar stryd dawel, ymhlith y tai unigol, cyfforddus o鈥檌 gwmpas. Trwy gynllunio gofalus a medrus, mae wedi llwyddo i gyflawni llawer gyda chyllideb fechan a safle cyfyng, gan greu priodas rhwng gofod mewnol ac allanol, a gadael golau i lifo i galon y ty ei hun a chreu golygfeydd hyfryd o du mewn a thu allan y ty, draw at afon Menai.Mae hyn yn gwneud i鈥檙 ty edrych yn fwy helaeth nag ydyw. Roeddem ni o鈥檙 farn bod gormod, o bosib, o wahanol ddefnyddiau wedi cael eu defnyddio ar gyfer y cladin allanol, ond efallai ein bod yn hollti blew erbyn hyn.
Mae tafarn y Waterguard, Bae Caerdydd gan Holder Mathias Alcock yn cyrraedd yr ansawdd y gellid ei ddisgwyl gan y practis hwn. Yr her iddynt oedd impio tafarn fodern ar yr hen Dollty, adeilad dipyn llai yn dyddio o鈥檙 19fed ganrif. Yr ymateb oedd blwch cain, wedi ei orchuddio 芒 meini o Swydd Efrog, yn sefyll ar wah芒n ac yn edrych fel pe bai gefn yn gefn 芒鈥檙 adeilad hyn. Rhwng y ddau adeilad mae waliau gwydr cyn uched 芒 dau lawr. Oddi mewn mae lolfa helaeth yn llawn golau a golygfeydd ar draws y bae. Cafodd un ohonom drafferth canfod y drws i fynd i mewn - gan amlaf, canfod y drws i fynd allan yw鈥檙 broblem.
Mae Gardd Fotaneg Genedlaethol Cymru, Cam II gan Austin-Smith Lord,/a> yn deitl nad yw鈥檔 dweud fawr ddim am yr adeilad a鈥檙 hyn sydd ynddo. Hyd yn oed pan fyddwch yn gweld yr adeilad ei hun, mae鈥檔 dawedog iawn yn hyn o beth. Mewn gwirionedd, ar ei symlaf, mae鈥檔 theatr ddarlithio, gyda phob cyfleuster ar gyfer tua hanner cant o bobl. Ond pan fydd pob botwm yn cael ei bwyso, bydd y theatr yn troi yn sioe ffilm 360 gradd, gyda sgriniau yr holl ffordd o鈥檆h cwmpas a鈥檙 gynulleidfa yn troi yn eu hunfan, a鈥檜 seddau gyda nhw. Mae鈥檙 sioe yn wledd i鈥檙 llygad, a鈥檙 adeilad yn anymwthgar ac yn chwaethus dros ben. O ran ffurf mae鈥檔 adeilad syml: adeilad tebyg i ddrwm gyda tho grisiau, conig yn cynnwys y theatr. Mae鈥檙 adeilad petryal sy鈥檔 sownd iddo yn cynnwys y cyntedd a鈥檙 ystafell blanhigion. Mae鈥檔 waith manwl iawn a defnyddiwyd llawer o ddefnyddiau o ansawdd da - digon o wenithfaen gwyn a waliau cerrig. Mae鈥檙 adeilad ar ochr ogledd gorllewinol y piazza; ar yr ochrau o bopty iddo mae鈥檙 hen dai allan a bloc gwasanaeth y ty gwreiddiol. Mae鈥檙 ardd yn gwella o dymor i dymor ac mae adeilad Austin-Smith Lord, ar y piazza grisiog, terasog yn gyfraniad gwych a chywrain at y broses hon.
Cawsom anhawster i osod Basn Hirgrwn Bae Caerdydd, gan Benseiri Nicholas Hare, mewn unrhyw ddosbarth. Roeddem yn holi ein hunain ai pensaern茂aeth oedd hyn? Ac fe wnaethom ofyn yr un peth i鈥檙 swyddog diogelwch oedd yn gofalu am y lle. Nid oedd yr un ohonom yn siwr sut i鈥檞 ddisgrifio orau. Mae鈥檔 sicr yn dwll prydferth yn y ddaear, ac fe ddylem ni yng Nghymru wybod tipyn am dyllau yn y ddaear. Yn wir mae yn safle hardd, agored, trefol ac nid oes gennym hanner digon o鈥檙 rheini yng Nghymru.
Yn bensaern茂ol mae gyfwerth 芒 "cherdd wedi ei chanfod" ac mae鈥檙 penseiri yn haeddu clod am roi ffrwyn ar eu hymyrraeth. Trwy鈥檙 dull syml o osod llawr pren o fewn y basn, ar oleddf graddol sy鈥檔 gogwyddo i lawr tuag at lle鈥檙 oedd y llifddorau gwreiddiol, maent wedi creu safle bendigedig sydd, fel y piazza yn yr Ardd Fotaneg Genedlaethol, yn cael ei ddefnyddio ar gyfer cyngherddau awyr agored. Mae鈥檙 gofod rhwng adeiladau yn bwysig, weithiau yn bwysicach na鈥檙 adeiladau eu hunain. Dyma gyfle prin i glodfori gofod cyhoeddus ac yr ydym yn croesawu鈥檙 cyfle i wneud hynny.
Nid yw Ysgol Bro Dewi, Tyddewi, gan Pembroke Design Cyf., yn torri tir newydd. Mae wedi ei gosod o fewn y ddinas gadeiriol, ar dir sydd wedi cael ei ddefnyddio a鈥檌 ail-ddefnyddio dros y canrifoedd. Mae鈥檔 wynebu y de-orllewin, tua鈥檙 eglwys gadeiriol a phlas yr esgob - canolfan addysg yn ei chlytiau yn craffu dros y ffens at ei hybarch gymydog. Roedd y lluniau ddaeth gyda鈥檙 cynnig hwn yn dangos ysgol a gynllunwyd yn ddeheuig iawn. Roedd dwy ystafell ddosbarth i鈥檙 babanod a phedair ystafell ddosbarth gynradd wedi eu gosod ar hyd un ochr coridor canolog crwm sydd wedi ei oleuo oddi uchod, gydag ystafelloedd staff, swyddfeydd, neuadd, cegin ac ystafell gyfrifiaduron ar hyd yr ochr arall. Mae鈥檙 rhain yn elfennau cyfarwydd mewn cynllunio ysgolion babanod/cynradd. Yr hyn na chafodd ei ddatgelu yn y lluniau ac a oedd yn syndod ac yn bleser i ni pan ymwelwyd a鈥檙 ysgol oedd y gofal yr oedd y penseiri wedi ei gymryd i weld eu gwaith o safbwynt y plentyn. Mae llawer o fanylion hapus, o鈥檙 gatiau metal gyda鈥檌 hamlinelliad o gymeriadau straeon tylwyth teg, i鈥檙 blodau sydd wedi eu hargraffu ym mriciau clai y seddi tu allan - yr union fath o beth y bydd bys plentyn yn olrhain ei drywydd dro ar 么l tro yn ei gywreinrwydd. Gwnaeth y penseiri yn dda i wahanu鈥檙 ysgol i鈥檞 ddarnau cysefin ac felly osgoi鈥檙 trymder sefydliadol a allai arswydo ei defnyddwyr ifanc. Mae gan bob ystafell ddosbarth olygfa braf dros yr eglwys gadeiriol tua Charn Trefeiddan. Ar y teras isod, ac o olwg yr ystafelloedd dosbarth, mae鈥檙 cae chwarae. O dan hwnnw eto, ar deras is fyth, mae鈥檙 caeau pel-droed a ph锚l-rwyd wyneb caled, a thu draw i hynny - gardd wyllt a phwll dwr. Mae鈥檙 rhain i gyd wedi eu gwahanu oddi wrth ei gilydd, gan wneud defnydd medrus o safle cyfyng, fel y gellir cynnal llawer o weithgareddau yn weddol agos at ei gilydd heb darfu ar ei gilydd.
Wrth i ni gerdded ar hyd y coridor, daeth disgybl ifanc a cherdded gam yn gam 芒 ni a gofyn "Chi鈥檔 iawn, mistar?"
"Ydyn", oedd ein hateb "ydyn wir".
Dyfernir Plac Teilyngdod 2002 i Ty Newydd, Caernarfon gan Maredudd ab Iestyn, am waith pensaern茂ol gwreiddiol sydd, trwy gynllunio medrus, yn gwneud y gorau o safle bychan.
Dyfernir Medal Goffa Alwyn Lloyd 2002 i Ysgol Bro Dewi, Tyddewi gan Pembroke Design Cyf., am greu amgylchfyd hyfryd o gyfeillgar ar gyfer plant ac athrawon. Pwy a wyr pa athrylith y dyfodol fydd yn cael ei feithrin yma?
James Carter, David Thomas
|
|
